Faizsiz araçlar
Kira sertifikası (sukuk) nedir? Tahvilden farkı ve türleri
Kira sertifikası, uluslararası adıyla sukuk, bir varlığın ya da bir ticari işin getirisini yatırımcıya aktaran faizsiz bir sermaye piyasası aracıdır. Türkiye'de 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve SPK'nın Kira Sertifikaları Tebliği'ne (III-61.1) göre, yalnızca bu iş için kurulan varlık kiralama şirketleri (VKŞ) tarafından ihraç edilir. Tahvil bir borç ilişkisidir ve faiz öder; kira sertifikası ise bir varlığa dayanır ve getirisini o varlığın kirasından ya da işin kârından alır.
Nasıl çalışır?
En yaygın yapı olan sahipliğe dayalı kira sertifikasını adım adım düşünelim:
- Kaynak ihtiyacı olan kurum (örneğin Hazine ya da bir şirket), bir varlığını varlık kiralama şirketine devreder.
- Varlık kiralama şirketi bu varlığı satın almak için yatırımcılara kira sertifikası satar.
- Varlık, kaynak kuruluşa kiralanır. Kaynak kuruluşun ödediği kira, sertifika sahiplerine dönemsel getiri olarak dağıtılır.
- Vade sonunda varlık kaynak kuruluşa geri satılır; yatırımcı anaparasını alır.
Getiri bir faiz değil, varlığın kira bedelidir. Yapı, bu yüzden faizsiz finans ilkelerine uygun kabul edilir.
Türleri
Türk mevzuatında kira sertifikasının beş temel türü var:
| Tür | Getiri kaynağı |
|---|---|
| Sahipliğe dayalı | Devralınan varlığın kirası |
| Yönetim sözleşmesine dayalı | Yönetimi üstlenilen varlıkların işletme getirisi |
| Alım-satıma dayalı | Varlığın vadeli satışından doğan kâr |
| Ortaklığa dayalı | Ortak olunan işin kârı |
| Eser sözleşmesine dayalı | Yapımı finanse edilen eserin (örneğin bir yapının) bedeli |
Tahvil ile farkı
| Tahvil | Kira sertifikası | |
|---|---|---|
| İlişki | Borç | Varlığa ya da işe ortaklık |
| Getiri | Faiz | Kira ya da kâr payı |
| Dayanak | İhraççının ödeme sözü | Belirli bir varlık ya da iş |
| İhraççı | Hazine ya da şirket | Varlık kiralama şirketi |
Pratikte iki araç piyasada benzer getiri seviyelerinde işlem görebilir; fark getirinin hukuki ve yapısal kaynağındadır.
Hazine’nin kira sertifikaları
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kendi varlık kiralama şirketi aracılığıyla düzenli olarak TL ve döviz cinsi kira sertifikası ihraç ediyor. 2026’da Hazine, altın tahvili ile birlikte altına dayalı kira sertifikası ihraçları da yaptı. Bu ihraçlar, altını değerlendirmek isteyen ama faiz istemeyen yatırımcılara yönelik. Ayrıntısı: Altına dayalı kira sertifikası
İhraç takvimi ve koşulları Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın duyurularında yayımlanıyor. Bireysel yatırımcılar Hazine kira sertifikalarına genelde banka ya da aracı kurum üzerinden ulaşıyor.
Riskler
Faizsiz olması risksiz olduğu anlamına gelmez:
- İhraççı riski: Kaynak kuruluş kirayı ödeyemezse getiri aksayabilir. Hazine ihraçlarıyla bir şirketin ihracı arasında bu açıdan fark büyüktür.
- Piyasa riski: Vadesinden önce satılan sertifikanın fiyatı, piyasa getirileri değiştikçe yükselip düşebilir.
- Likidite riski: Bazı ihraçlar ikincil piyasada az işlem görür; vadeden önce satmak zor olabilir.
- Kur ve altın fiyatı riski: Döviz ya da altın cinsi sertifikalarda getiri, kur ve altın fiyatındaki değişime de bağlıdır.
Bankalar kira sertifikası satarken bir risk bildirim formu imzalatır; okumadan imzalamayın.
Kaynaklar
- Sukuk ve kira sertifikası ihracı: Türkiye’de hukuki çerçeve (6362 sayılı Kanun, SPK III-61.1, türler)
- Bloomberg HT: Hazine altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası ihraç etti (2026)
- Alomaliye: Kurumsal yatırımcılara altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası ihracı (Mayıs 2026)
- Albaraka Türk: Kira sertifikası risk bildirim formu
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Bir ürünün faizsiz finans ilkelerine uygunluğunu ürünü sunan kurumun icazet belgesinden ve resmî açıklamalarından kontrol edin.